.......همشهریان گرامی:
خبرهای خود را در تلگرام به آی دی abozar8024@ ارسال نمایید

موقعیت شما : صفحه اصلی » استاد حسین گلستانی » تهران » مشاهیر
  • شناسه : 2655
  • 08 آوریل 2020 - 2:38
  • 43 بازدید
  • ارسال توسط :
«حسین گلستانی» که بود و چه کرد

«حسین گلستانی» که بود و چه کرد

«حسین گلستانی» از طنزپردازان بنام و تا سال ها ناشناس، متولد نهم اسفند ۱۳۰۵ بجدن سبزوار بود. پدرش سلطان مراد، اهل کتاب و عرفان و ادبیات بود

حال من مستضعف مظلوم، وخیم است

عمادالدین قرشی

حوالی سال ۱۳۶۹، در مجلس یادبودی که برای محمدعلی توفیق برگزار شده بود، شخصی خودش را به یکی از برادران توفیق و مرتضی فرجیان که در مراسم حضور داشتند، معرفی کرد و گفت که از همکاران سابق «توفیق» بوده اما اصطلاحا او را به جا نیاوردند! نهایتا تقدیر چنین شد که آن شخص بار دیگر خود را با نام مستعارش «اخفش» به ایشان معرفی کند. اینجا بود که پس از قریب چهار دهه، هویت یکی از مرموزترین اعضای تحریریه توفیق برای بسیاری فاش شد. او کسی نبود جز سرهنگ حسین گلستانی.

«حسین گلستانی» از طنزپردازان بنام و تا سال ها ناشناس، متولد نهم اسفند ۱۳۰۵ بجدن سبزوار بود. پدرش سلطان مراد، اهل کتاب و عرفان و ادبیات بود و اشعارش در روزنامه «اسرار شرق» سبزوار و مجله «باغ صائب» تهران منتشر می شد. از همان سنین کودکی حسین، پدرش او را با روزنامه توفیق آشنا کرد، همچنین حسین در همان سال ها با دیوان نسیم شمال آشنا و بدان علاقه مند شد. تحصیلات دوره ابتدایی را نزد پدر و سه سال اول دبیرستان را در زادگاهش گذراند. سپس به تهران آمد و پس از طی دوره دبیرستان نظام و دانشگاه افسری، با درجه ستوان دومی (رسته موتوری) به خدمت ارتش درآمد و تنها چندسال مانده به وقوع انقلاب، با درجه سرهنگی از نظام بازنشسته شد. محمدرفیع ضیایی در خاطراتش از گلستانی نقل می کند که «علاقه گلستانی به ادبیات تا آن حد بود که در دوران تحصیل در دانشکده افسری، دیوان حافظ را به طور کامل حفظ کرد.» گلستانی از زنده یاد حسین مسرور، استاد ادبیاتش در دانشکده افسری که در تشویق او بسیار کوشا بوده، بارها به نیکی یاد کرده است.

با ورود گلستانی به تهران، با توجه به زمینه های قبلی فکری اش با روزنامه توفیق (دوره دوم به مدیریت محمدعلی توفیق) از سال ۱۳۲۶ همکاری اش را با روزنامه توفیق آغاز کرد و تا آخرین شماره دوره سوم توفیق، برایش شعر و مطلب می فرستاد. «روزنامه توفیق هرچه من را دعوت به همکاری مستمر کرد، نرفتم. حتی چندین بار در شماره های مخصوص که اسم و عکس همکاران را منتشر می کرد، از من حقیر هم می خواست که خود را به دفتر توفیق معرفی کنم، تا آنجا که بالاخره برایم نوشتند آدرس بده، می خواهیم برایت خواستگار بفرستیم! به هر حال، خودم را معرفی نکردم…». اولین امضای گلستانی در توفیق، «ح-گ» و «شبگیر» بود. «در آن سال ها خیلی تحت تاثیر ابوتراب جلی بودم… اشعار و مطالبم در توفیق سه سرنوشت جداگانه داشتند. یا وارد سبد زیر میز هیئت تحریریه می شد، یا در ستون «سبدیات» توفیق چاپ می شد و یا بعضی از آن ها (شاید برای این که دلم نشکند) در گوشه و کنار روزنامه جاهای خالی را پر می کرد.» در آن ایام، نقیضه های او به سبک «التفاصیل» توللی، با امضاهای «الابابیل» و «ابابیل» در توفیق (تا قبل از مرداد ۱۳۳۲) منتشر می شد، اما به مرور به خاطر وضعیت خدمتی اش در حکومت و به جهت ناشناس ماندن، به طور مرتب اسامی مستعارش را تغییر می داد. باباآدم، ابوالفضول، ابوجلال، ابوحرب، ابوقبیس، میرزا نق نقو، علی شنبه، شهپر، مسعودبک، کبلای، دیده ور، سیاه، سیاه سوخته، بنی هندل، غایب، جنوبی، بزشناس، مورچه، ساخلوحضور، مرموز، اخفش، عمودالدوله، مسافرنژاد، واقعه نویس، تعزیه نویس، حاشیه پرداز، نکته گیر، میرزاغضنفر، گرمازاده،… بخشی از مهم ترین امضاهایش بودند. گفتنی است که در مقطعی از دوره سوم توفیق، دکتر حسن خواجه نوری نیز با امضای «ابابیل» می نوشت که بعدها گلستانی با ارائه مدارک و مستندات از دوره دوم توفیق، حق امتیاز استفاده از این نام مستعار را برای خود محفوظ دانست.

پس از انقلاب، گلستانی به اتفاق جواد علیزاده، صفحه ای هفتگی به نام «طنز هفته» را در روزنامه کیهان راه انداخت…. با آغاز انتشار گل آقا در دهه هفتاد و به دعوت مرتضی فرجیان، گلستانی بار دیگر به عرصه مطبوعات طنز بازگشت. او که اشراف کاملی بر تاریخ نظم و نثر فارسی، فرهنگ نامه ها و تذکره شعرا داشت، در کنار تصحیح اشعار طنز همکاران و انتشار اشعار طنزش در ستون های مختلف هفته نامه، ماهنامه و سالنامه، وظیفه بررسی، پاسخ و طبقه بندی نامه های وارده به آبدارخانه گل آقا و شخص کیومرث صابری را بر عهده گرفت. همکارانش در گل آقا او را مردی منضبط، دقیق و سحرخیز به یاد و خاطر می آورند. کتاب های «بزغاله باهوش» و «شغال خرسوار»، یادگار منظوم گلستانی برای نوجوانان از انتشارات گل آقاست. صفحه ارزشمند «کنزالطنز» در ماهنامه گل آقا که به کوشش عمران صلاحی در باب معرفی طنز در دیوان اشعار ادیبان کهن نوشته می شد، پس از فوت صلاحی، توسط گلستانی ادامه یافت. سرانجام حسین گلستانی در ۲۶ مهرماه ۱۳۸۶ دار فانی را وداع گفت. پیش تر از این اتفاق ناگوار، گلستانی چنین با مرگ مطایبه کرده بود: «به استناد شعر تخریب شده فردوسی: «ز گهواره تا گور در صف بایست»، اینک در صف «بهشت زهرا» نوبت گرفته ام!» در فقدان گلستانی همین بس که دکتر مسعود کیمیاگر گفت «جامعه طنز ایران، یک فرهنگ سیار را از دست داد.»

نمونه ای از نثر طنز او چنین است:

هذا کتاب مستطاب خواب نامه: اگر کسی در خواب صدای رعد شنود، همسایه اش نیمه شب فردا تیرآهن خالی کند! اگر بیند لباس خود را رفو می کند، گیر خیاطی بدقول افتد! اگر بیند کلید منزلش گم شده، از ترس طلبکاران، راه خانه خود را گم کند! اگر بیند نفس زنان از کوه بالا می رود، در تامین خرج و برج زندگی درماند! اگر بیند کیسه پولی پیدا کرده، حقوق اول برج خود را گم کند! اگر خواب دید که در گرد و خاک گم شده، از طرف اداره برق یا آب یا گاز یا تلفن، خیابان جلو منزلش را بکنند و سپس به امان خدا رها سازند! اگر طناب بیند، در معیشتش گره افتد! اگر بیند گنج پیدا کرده، سیب زمینی بخرد! اگر بیند آسمان می لرزد، برای ساکنان آپارتمان طبقه بالایی اش مهمان آید! اگر در خواب بیند که با غول بی شاخ ودمی درگیر شده، هنگام سوارشدن در اتوبوس، خارج از نوبت بر او پیشی گیرند!

و این دو شعر طنز هم از آثار اوست:

تا چند به دنبال تو ای عشق من، ای «کار»/ هی متر کنم کوچه و پس کوچه و بازار/ هرجا که شدم، از تو نشان هیچ ندیدم/ پنهان شدی از چشم من ای یار، پری وار/ اندر عقبت شهر و ده و کوچه دویدم/ پیدا نشدی عاقبت از بهر من زار/ دیپلم چو گرفتم، شدم از مدرسه بیرون/ ملحق شدم آن گاه به جمعیت بیکار/ چون جانب دانشکده رفتم، به صد افسوس/ گشتم به سر پنجه کنکور گرفتار/ تا سیر شود این شکم بی هنر من/ دادم به گرو کفش و کلاه و کت و شلوار/ گفتم به وزیری که: بکن چاره این درد/ گفتا: برو امروز و مزن چانه بسیار!/ کن صبر و تحمل دوسه ماهی ز ره عقل/ «تا آذر مه بگذرد و آید آزار!»/ القصه، کنون عاطل و بیکارم و علاف/ آن گونه که بودم به همه عمر پدیدار.

تا محتکر رند در این شهر مقیم است/ حال من مستضعف مظلوم، وخیم است/ تا فعل مماشات در این حال شود صرف/ اجحاف و گرانی به همان نحو قدیم است/ کیفر چو نباشد متخلف شود آزاد/ بر حرص چو افزوده شد انصاف عقیم است/ هرگز نشود ره سپر شیوه یزدان/ آن کس که روان در ره شیطان رجیم است/ انصاف مجویید ز دلال و رباخوار/ کاین جنس در آن منطقه چون در یتیم است/ دارا نکند فکر فقیران گرسنه/ تا بوقلمون با شکمش یار و ندیم است/ پنهان نشود کار خلاف از نظر خلق/ چون طبل که فریادکنان زیر گلیم است.

لینک خبر https://www.magiran.com/article/3767614

برچسب ها

این مطلب بدون برچسب می باشد.

پاسخ دادن